Co neurobiologia może dać nauczycielom i rodzicom?

Kolejna moja wakacyjna lektura to „Szczęśliwy mózg” neuropsychologa Ricka Hansona. To kolejna pozycja, która wyjaśnia związki przyczynowo-skutkowe i pokazuje, jak przeżycia i życiowe doświadczenia wpływają na strukturę naszej sieci neuronalnej. Autor dużo miejsca poświęca stresowi i skutkom zalewającego mózg kortyzolu. Jego negatywny wpływ na mózg jest tym silniejszy, im jesteśmy młodsi. Szczególnie trwałe są ślady, które zapisane zostają w sieci neuronalnej w dzieciństwie. Niestety w naszym mózgu wykształciły się mechanizmy, które powodują, że bardzo trudno nam zapomnieć związane ze strachem doświadczenia. „W ciele migdałowatym znajdują się nawet pewne szczególne obszary, które zapobiegają ‘oduczaniu’ się strachu, zwłaszcza tego nabytego na skutek doświadczeń z dzieciństwa. W efekcie jesteśmy stale skoncentrowani na zagrożeniach, które w rzeczywistości są mniejsze lub w większym stopniu możliwe do opanowania niż myśleliśmy, i nie dostrzegamy okazji ani możliwości, które właściwie przekraczają nasze oczekiwania. Ostatecznie więc nasz mózg ma skłonność do popadania w ‘papierową paranoję’.”
Sens kilku pierwszych rozdziałów jest taki, że powinniśmy zrobić wszystko, by chronić dzieci przed silnym strachem i stresem, bo w przeciwnym razie wyrosną z nich ludzie, którzy nie będą umieli stawić czoła przeciwnościom losu. Opisane przez Ricka Hansona mechanizmy wyjaśniają, dlaczego tak wiele dorosłych osób nie broni się przed złem, jakie ich spotyka, dlaczego tolerują przemoc zarówno w rodzinie, jak również w miejscu pracy.
Z dzieci, które często przeżywają silny strach i stres, wyrastają dorośli, którzy poddają się tym negatywnym emocjom. „Zatem dzisiejszy stres, niepokój, poirytowanie, czy poczucie krzywdy zwiększają twoją podatność na stres, niepokój, poirytowanie i poczucie krzywdy jutro, a to z kolei sprawia że naprawdę stajesz się jeszcze bardziej podatny pojutrze. Działa tu bowiem zasada błędnego koła: to, co negatywne, prowadzi do tego, co jeszcze bardziej negatywne.”